Aborozi bagera kuri 90 bo mu Karere ka Bugesera baragiraga inka ku gasozi no mu Ishyamba rya Gisirikari rya Gako, bakaza guhurizwa muri Koperative bagahabwa igice cy’urwuri kuri iryo shyamba baratabaza Nyakubahwa Perezida wa Repubulika Paul Kagame ngo arubagarurize nyuma y’uko bamwe mubakire bashyize ngo imigabane muri iyo Koperative bahise barwigarurira barwaka burundu abari barugenewe.
Ibi ni ibigarukwaho n’abamwe mu borozi bashoye imigabane muri Koperative Horaninka Bugesera, bamaze kugirwa inama yo kutaragira ku gasozi no mu Ishyamba rya gisirikari bihishe, bakaba bari bitabiriye inama rusange idasanzwe ya Koperative yabo kuri iki cyumweru tariki ya 19 Nzeri 2021, bagira ngo barebe uko basaba kugarurizwa umutungo wanyerejwe n’abayobozi ari nabo ngo banababohoreje Koperative, bikarangira inama itabaye kubera ko uwayitumije Bwana Kwizera Jean Bosco, unayiyoboye by’agateganyo ahageze isaa kumi za nimugoroba ari ntacyo yishisha mu gihe nyamara ngo yari yatanze isaha ya saa tatu ku butumire yatanze.
Ibisobanurwa n’abanyamuryango ba Koperative Horaninka Bugesera : Nyuma y’uko mu Karere ka Bugesera hatangiye kubakwa ikibuga cy’indege mpuzamahanga, aborozi bari basanzwe baragira inka ku gasozi ndetse hakaba hari n’abinjiraga mu ishyamba ry’ikigo cy’abasirikari i Gako bakariragiramo rwihishwa bahora bacengana n’abashinzwe kuririnda, bagiriwe inama yo kwibumbira muri Koperative kugira ngo bahurize imbaraga hamwe maze Perezida wa Repubulika ngo aza kubafasha kubona urwuri ku ishyamba rya gisirikari rya Gako aho bahawe hegitari zigera kuri 520 ku gice cy’ishyamba kegereye Umurenge wa Kamabuye muri 2016 hanashyirwaho Komite y’iyo Koperative na Ngenzuzi n’ishinzwe gutanga amasoko yayo.
Gusa bamwe mu banyamuryango bavuga ko muri uko kwisuganya ngo bashinge iyo Koperative bamwe mu bakire bifite bakomoka mu Karere ka Bugesera, bamaze kubona inyungu Koperative ishobora kuzavana muri urwo rwuri rwari rugizwe n’ishyamba ryinshi babifashijwemo n’Ubuyobozi bw’Akarere, bihutira ngo kujya mu buyobozi bw’iyo Koperative ari nabo kugeza ubu ngo bayigejeje ku ndunduro bayihezamo abo yashingiwe, bakayizaniramo abakire benshi b’i Kigali, magingo aya bakaba barayihinduye Company itazwi n’abo borozi ubwabo yashingiwe mu gihe kandi n’umutungo usaga Miliyoni 130 zose, hatazwi irengero ryawo nkuko byagaragajwe n’igenzura ry’ikigo cy’igihugu gishinzwe Amakoperative RCA.
Abanyamuryango bavuga ko bijya gutangira hashyizweho Komite iyobowe n’umukire Ndayambaje Samuel yungirijwe n’uwitwa Johna Asimwe na Karangwa umunyambanga aba ngo bakaba baravugaga ko abo baturage ntacyo bari kwigezaho mu mizamukire myiza y’iyo Koperative ku buryo bitangiraga amasoko ubwabo uko bashatse ntibahe agaciro Komisiyo ishinzwe amasoko kandi agatangwa mu kenewabo gikabije.
Mu ntangiriro hakusanyijwe imisanzu ya 250,000 kuri buri munyamuryango, hatangira gutemwa ishyamba bagurisha inkwi ku buryo Hegitari imwe yavagamo Fuso 5, byerekana ko hegitari zigera kuri 500 zagurishijwe havuyemo Fuso 2500 ku mafaranga ibihumbi 90 byagurwaga ifuso 1 bakaba barasaruyemo 2,25000,000 hiyongereyeho n’imisanzu yose.
Aya yose ngo haje gukorwa igenzurwa basanga asaga miliyoni 130 zose yaramaze kunyerezwa na Komite ya Samuel Ndayambaje afatanyije ngo na Ngenzuzi yari ikuriwe na Karangwa Vedaste bose kandi ngo bakaba bafite ibisanira mu miryango yabo.
Bavuga ko nyuma y’uko Komite yari imaze kubarigisiriza umutungo bahise bahagarikwa na RCA kugira ngo bategure andi matora yo kubasimbura ariko iyo Komite ya Ndayambaje Samuel ikora ibishoboka byose hashyirwaho Komite y’agateganyo y’abantu batatu b’inshuti zabo, aribo Kwizera Jean Bosco abanyamuryango batabyumvikanyeho kugira ngo babakingire ikibaba be kuzakurikiranwa mu nkiko bikaba ngo byaragezweho kubera ko imyaka 2 igiye gushira igenzura ribaye na n’ubu iyo Komite yacyuye igihe imaze kurigisa umutugo ntibarabasha gukurikiranwa mu gihe na none ngo banasize icyari Kopertive Horaninka Bugesera bayisenye bakayihera ngo Company y’abakire kugira ngo izabe ariyo icunga umutungo w’abanyamuryango itazi aho wakomotse.
Ubwo ikinyamakuru igisabo.rw/ cyaganiraga na bamwe mu banyamuryango ba Koperative Horaninka Bugesera bari bitabiriye inama rusange idasanzwe ngo yagombaga kubafasha kubaza iby'umutungo wabo n'igihe bagomba gutorera Komite nshya isimbura ababaririye umutungo nyamara ntize kuba, kubera ko uwayitumije ariwe Kwizera Jean Bosco washyizweho by'agateganyo na Ndayambaje Samuel ngo amukingire ikibaba yatumije inama avuga ko iraba isaa tatu za mu gitondo nyamara agera kuri Cafe de Nyamata aho inama yagombaga kubera isaa kumi zuzuye, aza ntacyo yishisha adasaba imbabazi z'icyatumye yiriza abantu ku zuba umunsi wose.
Mu biganiro bitandukanye bamwe mubari bitabirye iyo nama rusange bagize, barakariye cyane uwari wabatumiye uburyo yabasuzuguye akabiriza ku zuba bamutegereje bakicwa n’inzara, bamuhamagara bamubaza uko gahunda imeze ntafate telefoni yaramuka aje saa kumi akabahatira gukora inama batipimishije mu gihe nyamara bagombaga gupimwa saa tatu inama igatangira mu masa sita.
Umwe muri abo banyamuryango agira ati “ibi ni agasuzuguro, umuntu yashyizweho na Komite yacyuye igihe imaze kuturigisiriza umutungo hashizeimyaka igera kuri ibiri ntarabasha kuduhuza ngo aduhe amakuru ku umutungo wacu, cyangwa hatorwe Komite nshya twishyiriyeho, ahubwo yaraturyamishije na cyane ko ashyigikiye Komite ya Ndayambaje yaduhombeje nta n’icyo we ayivugaho.
Turifuza ko Leta yadufasha tukabona uko dutegura amatora yaduha Komite nshya ikora inaharanira inyungu z’abanyamuryango b’umwimerere bahawe ruriya rwuri naho ubundi abakire bo bajemo ba bagambiriye inyungu nta kindi. uyu kwizera Jean Bosco na bagenzi be babiri bashyizweho n’abaduhombeje nta cyo bamaze ntitubashaka.”
Abanyamuryango bavuga ko ikibazo cyabo ntaho kitari cyagezwa kuva kuri RIB, Akarere ka Bugesera, RDB, RCA, MINALOC hose bahageze, ariko kubera ko bakeka ko abashinjwa bafite abo mu miryango yabo bakomeye mu butegetsi bwite bwa Leta no mu gisirikari bene kunyereza ngo umutungo no gusenya Koperative Horaninka Bugesera bakingiwe ikibaba ntihagira n’umwe uryozwa umutungo.
Ikinyamakuru igisabo cyahawe urutonde rw’abayobozi n’abasirikari bakuru bafitanye isano na Ndayambaje Samuel, Johna Asimwe wari umwungirije, Karangwa Vedaste wari Perezida wa ngenzuzi, Bayingana wari umunyamabanga wa Ngenzuzi, Karangwa wari Umunyamabanga wa Komite, bikekwa ko aribo bitwaza bakaba badakurikiranwa ngo hagaruzwe umutungo w’abanyamuryango wanyerejwe kuva muri 2017, bakaba bahisemo gutakambira Nyakubahwa Perezida Paul Kagame wabafashije kubona urwuri bashyiramo amatungo yabo bityo anabafashe kurusubizwa kubera ko abakire ngo barwigaruriye bakarwirukanamo bene rwo.
Mu minsi yashize cyakora, ubwo ikinyamakuru igisabo cyamenyaga iby’inyerezwa ry’umutungo wa Kopertive Horaninka Bugesera , uwari umuyobozi wayo ushinjwa cyane kunyereza umutungo, bivugwa yanagiye mu nama hanze y’igihugu akiha ububasha bwo kubikuza amatike y’indege nyamara abanyamuryango nta cyo babiziho, yahakanye cyane ibyo ashinjwa n’abanyamuryango, ahubwo avuga ko yakoze yitanze kugira ngo Koperative yari abereye Umuyobozi itere imbere, akaba atumva icyo bagenzi be bashingiraho bamurega inyerezwa ry’umutungo.
Avuga ko igenzura ryakozwe na RCA ataryemera kuko ngo hari ibyo bagiye birengagiza nkana kandi bifitiwe ibisobanuro.
Mugenzi we Johna Asimwe wari wungirije Samuel, avuga ko nawe ntacyo yishinja mu miyoborerwe ya Komite yari arimo kandi ngo no kuba barashyize Koperative mu ma boko ya Company ngo nta kibazo abibonamo ngo kwari ukwagura ibikorwa bya Koperative, nawe akavuga ko ababashinja guhombya Koperative ngo ari amarangamutima nta kindi yabivugaho.
Bwana Kwizera Jean Bosco, bivugwa ko yagabiwe kuba ayoboye by’agateganyo na Komite yasize ihombeje Koperative, ubwo yageraga kuri Cafe ya Nyamata ahagombaga kubera inama, akahagera i saa kumi kandi yari yayitumije saa tatu, yarakajwe cyane no kuba ahasanze umunyamakuru, avuga ko niyo inama yaba bwose atayikoresha hari itangazamakuru ngo ibya Koperative bireba abanyamuryango bonyine.
Bwana Kwizera Jean Bosco, n’ubwo atari yapimishije abitabiriye inama nk’uko amategeko ateganya ko abitabiriye inama batagomba kurenza 1/2 cy’abagombaga kwitabira inama, yahisemo kuyikoresha batipimishije, ayikoreshereza hanze, ariko aza kuyisubika avuga ko abayigize batageze kuri 2/3 mu gihe abenshi bari barambiwe bagataha nyamara kandi abanyamuryango bari bahari bakaba bo baramusabaga ko inama yakomeza ikaba kubera ko abitabiriye barengaga 60 kuri 90 bayigize ndetse banarenze 1/2 cy’abateganywa muri kino gihe cya Covid 19.
Mu gihe Kwizera yari yemeye kuvugana n’Umunyamakuru, yavuze ko gukererwa inama kwe byatewe n’indi yari arimo. Gusa hakibazwa impamvu atumiza inama aribuyobore, nyamara akigira mu yindi atabwiye abo yatumiye banamuhamagara ntiyitabe ngo abasobanurire ikibazo uko giteye.
Bwana Kwizera, avuga ko ubusanzwe bashyizweho ari abantu batatu b’abasigire ngo ntabwo ari Komite kandi ngo bari bafite inshingano zo gutegura amatora no kureba utundi tubazo ngo ibya raporo y’inyerezwa ry’umutungo ntibibareba.
Abajijwe impamvu yakereje abanyamuryango, avuga ko ari bamwe mu banyamuryango bamubwiye ko nta bushobozi bwo kwipimisha bafite ariyo mpamvu bashyize inama ku isaha ya saa munani ngo babanze bipimishe.
Ibi arabivuga atyo ariko, Bwana Kwizera ntiyigeze abapimisha kubera ko isaha yaziyeho ya saa kumi, yahise atangiza inama nta kwipimisha kubaye inama yamaze hafi isaha yose uwanduye yagombye kuba yari yanduye.
Kubirebana n’inshingano za Komite ayoboye Bwana Kwizera avuga ko we na bagenzi be batagize Komite ahubwo ko bashyiriweho kuziba icyuho.
Agira ati “ntabwo turi Komite, twashyiriweho kuziba icyuho cya Komite yari imaze guhagarikwa. Dufite inshingano yo gutegura amatora no kureba utundi tubazo twihutirwa ibindi byo gukurikirana abanyereje umutungo nta bushobozi tubifitiye bizakorwa na Komite nshya izatorwa.
Gusa uyu muyobozi akavuga ko Koperative yabo itagizwe Company ahubwo ari ishoramari yinjijwejmo kandi ngo RDB na MINAGRI barabizi ngo babibagiriyemo inama.
Abajijwe abashinzwe umutungo muri kino gihe wa Koperative , avuga ko aribo ubwabo hamwe n’abandi atigeze asobanura.
Ikinyamakuru Igisabo kibaza Umuyobozi w’Akarere ka Bugesera Richard Mutabazi ku kibazo cy’aba baturage ba Horana inka Bugesera bahejejwe mu gihirahiro ntibagarurizwe umutungo wabo, yatubwiye ko ari muri Konji kandi ko nta kintu kiriya Koperative yamenya, adusaba ko tubaza abashinzwe Amakoperative.
Gusa ubwo twamagaraga Bwana Gabriel Nzungize, ushinzwe ama Koperative mu Karere ka Bugesera, yirinze kugira icyo atangaza na gito adusaba ko tubaza Umuyobozi w’Akarere ka Bugesera ngo niwe ubizi. Ngayo nguko.
Ikinyamakuru igisabo kibaza kandi Umuyobozi wa RCA Prof Harelimana Jean Bosco, avuga ko nyuma y’igenzura bakoze bagasanga Komite ya Koperative Horaninka Bugesera yaragize uruhare mu icungwa nabi ry’umutungo ariko ko ikibazo kiri muri RIB nta cyo bakivugaho.
Abajijwe niba kuba imyaka 2 yashira abaturage batarahabwa ubutabera, bo nk’abashinzwe amakoperative niba ntacyo bakora, avuga ko bakomeje gutegereza RIB icyo izabikoraho.
Ku kibazo cya Komite imaze imyaka 2 ivuyeho, hakaba hatarajyaho iyisimbura izwi na bose kubera ko iriho yashyizweho na Komite ishinjwa guhombya Koperative, Prof. Harerimana Jean Bosco, avuga ko bari kubikurikirana nabyo kandi ngo bizakemuka vuba.
Cyakora nawe yemeye ko Koperative na Company ari ibintu bibiri bitandukanye ibyakozwe ngo bakomeje kubikurikirana
Ikinyamakuru igisabo kandi cyahamagaye Umuvugizi wa RIB Dr Murangira Thierry ngo atubwire icyaba cyaratumye Dosiye y’abantu banyereje umutungo w’aborozi ba Horaninka Bugesera imara iwabo imyaka 2 yose itarakorwa telefoni ye igendanwa ntiyabasha kuyifata.
Ni nako byagenze ubwo twahamagaraga kuri RDB ngo batubwire uko Koperative baje kuyihindura Company abagenerwabikorwa batabizi nabo ntibabasha kwitaba telefoni.
Ikigaragara ni uko akababaro kabasaba ko Prezida Paul Kagame ariwe wabakemurira ikibazo bagasubizwa urwuri rwabo bambuwe bafite ishingiro.
Bavuga ko bageze mu nzego zose zinanirwa kubagaruriza umutungo ndetse na RIB ikaba imaranye Dosiye y’abahombeje imyaka igera kuri 2 nta gisubizo.
Ikigaragara ni uko Abayobozi b’Akarere ka Bugesera nabo ntacyo bashaka kuvuga kuri iyo Koperative, Abanyamuryango bakavuga ko harimo ikimenyane, ikenewabo no gukingirana ikibaba. Bityo bakizera ko ijambo ry’Umukuru w’igihugu wenyine ari ryo bategereje kugira ngo barenganurwe.



