IPU ibihugu byamaganye Russia kubera intambara bwasoje kuri Ukraine

admin
3 Min Read

Habura umunsi umwe ngo Inama ya 145 y’Ihuriro ry’Inteko Zishinga Amategeko ku Isi (IPU) igere ku musozo, ku wa Gatanu tariki 14 Ukwakira 2022, abayitabiriye batoye umwanzuro wamagana u Burusiya ku bw’intambara bwashoje muri Ukraine uhereye muri Gashyantare uyu mwaka ndetse n’igikorwa buherutse gukora cyo kwigarurira uturere tune tw’iki gihugu.

Uyu mwanzuro wafashwe nyuma y’uwa mbere wafatiwe i Nusa Dua muri Indonesie ku wa 23 Werurwe wasabaga ko impande ziri mu ntambara zihagarika imirwano, amakimbirane agakemurwa binyuze mu biganiro.

Abahagarariye buri gihugu mu byari byitabiriye inama bahabwaga umwanya buri wese akavuga uko abona intambara yo muri Ukraine, ingaruka zayo n’ibishobora gukurikiraho ugereranyije n’uko ibintu bihagaze.

Umwanzuro wa IPU wafashwe hashingiwe ko intambara yo muri Ukraine yagize ingaruka zirimo impfu z’ibihumbi by’abasivile n’abasirikare biyongeraho abakomeretse n’abahunze igihugu ndetse n’isenywa ry’Imijyi n’ibindi bikorwaremezo.

Yabikoze nk’urwego ruharanira amahoro n’ubufatanye mu bantu ndetse ikarengera uburenganzira bwa muntu nka zimwe mu nkingi za demokarasi n’iterambere rirambye mu bihugu byose.

Yavuze ko itewe impungenge n’ingaruka zikomeye z’intambara yo muri Ukriane yatumye imibereho ya muntu ihungabana, ibibazo by’impunzi n’abimukira byarushijeho kwiyongera ku isi ndetse n’ihungabana ry’ubukungu ku isi.

Ihuriro ry’Inteko Zishinga Amategeko ku Isi ryasabye u Burusiya guhagarika ibikorwa byose bya gisirikare ku butaka bwa Ukraine hakubahirizwauko imipaka yari isanzwe iteye.

Ryamaganye ryivuye inyuma ukuvogera icyubahiro cy’abantu n’uburenganizra bwa muntu mu buryo bw’indengakamere mu turere twa Kyiv, Kharkiv, Sumy, Chernihiv n’ahandi.

Ibikorwa byo gufunga binyuranyije n’amategeko, ihohotera rishingiye ku gitsina, guhonyora amahame yashyiriweho i Genève agenga uko imfungwa z’intambara zifatwa, kwita ku nkomere n’abarwayi no kurengera abasivile na byo biri mu byamaganwe muri uyu mwanzuro.

Ku bijyanye n’uturere u Burusiya buherutse kwiyomekaho, IPU yongeye kwibutsa ko ari ingenzi ko buri gihugu kitagomba kuvogerwa mu buryo ubwo ari bwo bwose.

Iyi nteko yavuze ko ishyigikiye imyanzuro y’inzego mpuzamahanga zitandukanye yo gukora iperereza no kugeza mu butabera abakoze ibyaha by’intambara muri Ukraine by’umwihariko ubwicanyi bwahitanye abantu benshi mu Mujyi wa Mariupol aho ibimenyetso byagaragajwe n’imva rusange muri Izium, ibikorwa biteye ubwoba muri Bucha, ibitero amagana byagabwe ku bikorwaremezo by’ubuvuzi, gutera bombe nta kurobanura abasivile n’abasirikare muri Chernihiv, Okhtyrka n’ahandi.

IPU yemeje ishyirwaho ry’inkiko zihariye zizakora iperereza ku byaha byakozwe mu muri ubu bushotoranyi zigaca imanza z’ibyaha by’intambara n’ibyo guhungabanya uburenganzira bwa muntu byakorewe ku butaka bwa Ukraine.

Hari kandi guhamagarira umuryango mpuzamahanga gufatanya na UNICEF n’indi miryango y’abagiraneza mu gufasha abana bagera kuri milyoni eshatu imbere muri Ukraine na miliyoni ebyiri bahunze kuri ubu bakaba bakeneye inkunga zitandukanye kugira ngo babashe kubaho.

Umuryango mpuzamahanga wasabwe kandi ubufatanye mu kongera kubaka Ukraine ndetse za guverinoma n’inteko zishinga Amategeko ku isi ndetse n’izindi nzego z’imari ku isi bisabwa gushyiraho gahunda zihamye na politiki zigamije gukemura ibibazo by’ibura ry’ibiribwa byatewe n’ingaruka z’intambara harimo izamuka ry’ibiciro by’ibiribwa n’ibikomoka kuri peteroli.

Turatsinze Emmanuel

Share This Article
Leave a Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *